Kozmik Evsizlik: Neden Bu Dünyaya Tam Olarak Ait Hissedemiyoruz?

Bazı anlar vardır. Kalabalık bir masadasınızdır. Herkes gülüyordur. Müzik vardır, sohbet vardır, hayat dışarıdan bakıldığında olması gerektiği gibidir. Ama bir anda içinize açıklayamadığınız bir boşluk çöker. İnsanların yüzlerine bakarsınız ve zihninizin derinliklerinden tek bir soru yükselir:

“Benim burada ne işim var?”

Bu his birçok insanın düşündüğünün aksine yalnızca mutsuzluk değildir. Bazen bu his, ruhun unutmamış olmasının işaretidir.

Tasavvufta buna “gurbet” denir.

Fakat buradaki gurbet, başka bir şehre taşınmak ya da memleket özlemi çekmek değildir. Tasavvufa göre gerçek gurbet, ruhun yaratıcıdan ayrılıp madde alemine inmesidir. Ruh vahdetten yani mutlak birlikten kopmuş, kesretin yani parçalanmışlığın, zıtlıkların ve acının dünyasına düşmüştür.

Bu yüzden insanın içindeki eksiklik hissi yalnızca psikolojik değildir. İnsan, bütünlüğe alışmış bir varlık olarak eksik bir dünyada yaşamaktadır.

Ve belki de en büyük problemimiz acı çekmemiz değil.

Asıl problemimiz, bu dünyayı nihai evimiz zannetmemizdir.

Modern dünya bize sürekli aynı şeyi söylüyor:

“Daha başarılı ol.”“Daha fazla kazan.”“Daha güzel görün.”“Daha çok tüket.”“Daha fazla eğlen.”

Sistem huzursuzluğumuzu bir arıza gibi yorumluyor. Eğer bu dünyaya tam uyum sağlayamıyorsan sana hemen bir etiket sunuluyor:Uyumsuz.Anksiyeteli.Depresif.Başarısız.

Oysa bazen ruhun huzursuzluğu bir bozukluk değil, hakikatin yankısı olabilir.

Çünkü ruh, altından yapılmış olsa bile parmaklıkları tanır.

İnsan modern hayat boyunca kendi zindanını dekore ediyor. Daha büyük evler, daha lüks arabalar, daha prestijli makamlar, daha gösterişli hayatlar inşa ediyor. Ama gece başını yastığa koyduğunda o derin boşluk hala orada bekliyor.

Çünkü insanın problemi konfor eksikliği değil.Aidiyet krizidir.

Martin Heidegger insanın dünyadaki varoluşunu “fırlatılmışlık” kavramıyla açıklar. İnsan kendi seçmediği bir bedenin, çağın, toplumun içine atılmıştır. Heidegger buna “evde olmama hali” der.

Ve insan bu dehşetten kaçmak için kalabalıklara sığınır.

Herkes gibi giyinir.Herkes gibi düşünür.Herkesin güldüğüne güler.Herkesin korktuğundan korkar.

Çünkü insan kendi varoluşunun sessizliğiyle baş başa kaldığında içinden şu ses yükselir:

“Burası benim evim değil.”

Tasavvuf tam bu noktada farklı bir kapı açar.

Dünyadan kaçmayı önermez.Dünyaya bakışını değiştirmeyi önerir.

Dünya bir mülk değil, bir handır der.Bir yolculuk yeridir.Geçici bir konaklama alanıdır.

Bir otelde kaldığınızı düşünün.

Odadaki televizyon bozulduğunda ya da perdede bir yırtık olduğunda hayatınızın çöktüğünü hisseder misiniz?

Hayır.

Çünkü oraya ait olmadığınızı bilirsiniz.Orası geçicidir.

Tasavvufun önerdiği şuur tam olarak budur:Misafirlik şuuru.

İnsan bu dünyayı ebedi evi sandığı için kırılıyor. Kaybettiği şeylere sonsuz anlamlar yüklüyor. İnsanların fikirlerini mutlaklaştırıyor. Başarıyı kimlik haline getiriyor.

Oysa insan geçici olduğunu gerçekten idrak ettiğinde tuhaf bir özgürlük başlıyor.

Çünkü artık dünyanın alkışları sizi sarhoş etmiyor.Kaybettikleriniz de sizi tamamen yıkamıyor.

Bu bir depresyon hali değil.Bu bir özgürlük hali.

The Truman Show filmi bu metafiziği modern bir alegori gibi anlatır.

Truman dışarıdan bakıldığında kusursuz bir hayat yaşamaktadır. Güzel bir kasaba, güler yüzlü insanlar, güvenli bir düzen. Ama yine de içinde tarif edemediği bir huzursuzluk vardır.

Çünkü ruh bazen aklın çözemediği şeyleri hisseder.

Film boyunca Truman’ın içindeki o sessiz sezgi büyür:“Bir şeyler sahte.”

Ve sistem onu uyandırmamak için her şeyi yapar.

Çünkü dünya da çoğu zaman insanı uyandırmak değil, oyalamak ister.

Modern hayatın büyük kısmı dikkat dağıtma sanatıdır.Sürekli tüket.Sürekli meşgul ol.Sürekli gürültü üret.

Yeter ki insan kendi içindeki o sessiz boşluğu duymasın.

Ama bazı insanlar o sesi susturamaz.

Mevlana Celaleddin Rumi Mesnevi’de bunun için çok çarpıcı bir örnek verir. Yabancı bir şehre getirilen bir fil gündüzleri yük taşır, verilen yemi yer, dışarıdan bakıldığında uyum sağlamış gibidir. Ama gece uyuduğunda rüyasında Hindistan’ı görür. Kendi vatanını, sürüsünü, özgürlüğünü hatırlar.

Sabah olduğunda huzursuzlaşır.

Çünkü artık bulunduğu yerin kendi evi olmadığını hatırlamıştır.

Belki insanın içindeki o tarifsiz boşluk da budur.

Ruhun unutmamaya çalıştığı bir hakikatin izi.

Ve belki de mesele bu boşluğu tamamen doldurmak değildir.Belki mesele, o boşluğun neden var olduğunu anlamaktır.

Çünkü bazı yaralar hastalık değil, yön duygusudur.

Bazı acılar insanın kaybolduğunu değil, hala kendini aradığını gösterir. Unutmayın ki! Bu dünyaya ait hissetmemek sizin bozuk olduğunuzu değil, ruhunuzun dünyanın sahteliğine kanmayacak kadar uyanık olduğunu gösterir. Kendi kalbinizin hakikati sizin içsel pusulanızdır. Kalp bilir ve Ruh hatırlar... her zaman... o sessizlikteki sese güven.